تاريخ: 24/7/1397 - ساعت: 13:31

وبلاگ

• کارگاه «سینمای ایران و صربستان» در تبریز برگزار شد

10/6/1397
هنروتجربه:کاظم ملایی به همراه زوج نویسنده و کارگردان فیلم «فرزند هیچکس» و مدیر مرکز فیلم‌سازی صربستان در کارگاه «سینمای ایران و صربستان» که در تبریز برگزار شد، به تفاوت سینمای دو کشور اشاره کردند و در مورد نحوه تولید و اکران و پخش فیلم‌ها در دو کشور صحبت کردند.

در ادامه برگزاری هفته فیلم صربستان، روز دوشنبه، پنجم شهریور نشست تخصصی و کارگاهی با موضوع «سینمای ایران و صربستان» در محل پردیس ستاره باران تبریز با حضور کاظم ملایی، کارگردان فیلم «کوپال»، ووک رزوموویچ،کارگردان و آنا توموویچ، فیلم‌نامه‌نویس «فرزند هیچ­کس» و میرولیوب موکوویچ مدیر بین‌­الملل مرکز فیلم صربستان برگزار شد.

کاظم ملایی در این نشست که پس از نمایش فیلم«فرزند هیچکس» برگزار شد،از ووک رزوموویچ درباره اکران فیلمش در صربستان سوالاتی را پرسید:«آیا این فیلم در صربستان اکران شده است یا خیر، آیا در صربستان سینمایی مانند گروه سینمایی هنر و تجربه دارند که حامی این دسته از فیلم‌­ها باشد و فیلم «فرزند هیچ­کس» چه حضوری در جشنواره‌­های خارجی داشته است؟»

ووک رزوموویچ در پاسخ گفت:«وقتی فیلم را می‌­ساختیم برای خودمان هم سئوال بود که این فیلم با توجه به اینکه ضدجنگ است، چه بازخوردی خواهد داشت. خوشبختانه اولین اکران فیلم در جشنواره فیلم ونیز بود و زمانی که برای اولین‌بار در صربستان اکران شد، همه انتظار دیدن آن را داشتند. جالب اینجاست که اولین‌بار فیلم من همراه با فیلم کاظم ملایی در جشنواره بین‌­المللی فیلم بلگراد اکران شد و جز فیلم­‌های افتتاحیه بود که برای ۳۷۰۰ نفر  به نمایش درآمد و تجربه بسیار عالی‌­ای بود. فیلم برنده جایزه منتخب ملی را از آن خود کرد و دنیس شخصیت پسربچه فیلم جایزه بازیگر اول را دریافت کرد. این اتفاق منحصربه ­فردی بود زیرا بازیگران آماتوری که اولین بازی‌­شان را تجربه می‌­کنند، معمولا برنده چنین جوایزی نمی‎شوند. خوشبختانه این فیلم در کشورهایی که جز یوگسلاوی سابق بودند مانند جشنواره سارایوو، جشنواره زاگرب، جشنواره پولا و اسلوونی بسیار مورد استقبال گرفت. این اتفاق برای ما خبر بسیار خوبی بود زیرا با وجود این‌که سابقه جنگ داشتیم اما همه ما تراژدی مشترکی را تجربه کرده بودیم.»

او در مورد وجود گروهی هم‌چون هنورتجربه در صربستان افزود:«گروهی شبیه به هنروتجربه در صربستان نداریم اما جشنواره‌­های بسیاری داریم که فیلم­‌های هنری در آن­‌ها به نمایش درمی­‌آیند و حضور فیلم‌­های هنری بین‌­المللی را در این جشنواره شاهد هستیم.»

در ادامه یکی از تماشاگران نکاتی را پیرامون قصه ضدجنگ این فیلم و تفکری که درباره قومیت‌ها در آن مطرح می‎شود، عنوان کرد.

ووک رزوموویچ در پاسخ به این سئوال توضیح داد:«در واقع این ارائه‌­ای اصیل و طبیعی از آن مقطع زمانی است.در واقع برای ما بسیار مهم بود که نگرش جامعه خودمان را در فیلم نشان بدهیم. به همین خاطر نگران بودیم که مردم صربستان چه عکس­‌العملی به فیلم نشان می‌­دهند، زیرا آن بخشی از جامعه ما را به نمایش می­‌کشید که هیچ کس دوست ندارد با آن روبه‌رو شود. از آن لحاظ آن بخش از تاریخ صربستان را به همان شکلی که بوده و دست نخورده به­ تصویر کشیده است. بدون شک آنچه به­ تصویر کشیده شده است، نشان‌دهنده نگرش من نیست.اتفاقا این فیلم را به این دلیل ساختم که احساس و نظری کاملا مخالف آن دارم. من معتقدم با اینکه جنگ خیلی سال پیش تمام شده است، جامعه ما هنوز با حقیقت آن جنگ روبه‌رو نشده است. این فیلم در کرواسی، بوسنی و صربستان اکران شد، کشورهایی که پیش از این با هم جنگیده بودند. همه این باور را داشتند که این فیلم نمود واقعیت‎ه­ایی از اتفاقات آن جنگ بود.»



انگیزه برای داستانگویی
در بخش دیگری از این نشست، کاظم ملایی از مدیر بین‌­الملل مرکز فیلم صربستان درباره ظرفیت داستانی در سینمای صربستان پرسید:«نسل ما درگیر این شده است که داستان بگوید و قصه تعریف کند، انگار داستان‌­های ما شباهتی با داستان‌­های صربستان دارد و آن ریشه در بحران‌­هایی دارد که هر دو ما تجربه کرده‌­ایم مثل جنگ. شاید تنها فرقی که آدم‌­های فیلم‌های ما با فیلم‌­های سینمای صربستان این است که فیلم­‌های صرب، طنز تلخی دارد، موردی که هنوز در سینمای ما به شکل جدی وجود ندارد. این طنز از کجا آمده و شما ریشه داشته­‌ها‌ی­تان را از کجا می‌دانید.»

ووک رزوموویچ طنز تلخ را در ذات سینمای صربستان دانست:«می‌­توان به فیلم‌­های امیر کوستاریتسا اشاره کرد. این شکل از طنز تلخ سنت درازمدتی است که در سینمای ما وجود دارد. ولی در عین حال می‌­توانید مشاهده کنید که فیلم‌سازان جوان در صربستان معتقدند که هیچ محدودیتی برای داستان خوب وجود ندارد و از هر ژانر و هر جایی الهام می‌­گیرند. اعتقاد شخصی من این است که برای یک فیلم‌ساز داستان مهم‌ترین موضوع است. باید انگیزه اصلی داشته باشید تا داستانی را بازگو کنید. اگر این انگیزه را نداشته باشی فیلم‌سازی بسیار دشوار است زیرا فرآیند بسیار سخت و زمان­‌بری است و نیازمند صرف سال­‌های زیاد و مبالغ قابل توجهی پول است. تلاش ما در مرکز فیلم صربستان این است که نویسندگان و فیلم‌سازان جوان را برای نوشتن داستان‌­های خوب تشویق کنیم.»

او در مورد نحوه حمایت از فیلم‌سازان جوان گفت:«در مرکز فیلم صربستان بودجه‌­های خوبی به طور خاص برای نگارش فیلم‌نامه تعریف شده است و در صربستان افراد می‌آموزند چگونه به داستان‌­های­‌شان ساختار بدهند. این اتفاقی است که در صربستان تازگی دارد، به ­طوری که فیلم‌سازان در گذشته چندان روی داستان­‌نویسی سرمایه‌گذاری نمی‌­کردند و فیلم‌­ها در واقع نمودی از این بلاتکلیفی داستانی بود.»

مدیر بین­‌الملل مرکز فیلم صربستان نیز نکته‌­ای به این مباحث افزود:«آنچه ما سالانه در صربستان انجام می‌­دهیم، دعوت برای شرکت در رقابت آزادی است که افراد را به فیلم‌نامه­‌نویسی دعوت می‌­کند. کمیته مستقلی از میان داستان‌­ها دست به انتخاب می‌­زند که شامل سیناپس و نسخه بلندتری از سیناپس است و حتی ما گسترده‌کردن پروژه را هم تشویق می‌­کنیم. بدین وسیله این شانس را به فیلم‌سازان می­‌دهیم که شرکایی برای ساخت فیلم‌­شان پیدا کنند. کسانی که می­‌خواهند در این رقابت شرکت کنند، باید دقیقا بنویسند که چه کاری می‌­خواهند انجام دهند و چگونه می‌­خواهند آن را انجام دهند. در کنار طرح و سیناپسی که ارائه می‌­دهند باید بگویند که چه کاری می‌خواهند انجام دهند. هر ساله در بهار این اتفاق می‌­افتد و بودجه خاصی ازآن  حمایت می­‌کند. ما در این مرکز تولید مشترک پروژه‌­های کوچک را نیز حمایت می‌­کنیم.»

ملایی سئوال بعدی‌­اش را درباره تفاوت تهیه‌­کنندگی در سینمای ایران و صربستان مطرح کرد:«آیا سینمای مستقل صربستان هم مانند سینمای ایران است. به ­عنوان مثال جریان سینمای هنری ما که به بیانی آبروی سینمای ماست، مانند سینمای هنروتجربه، در صربستان هم وجود دارد و آیا دولت در صربستان از تولید فیلم‌های مستقل حمایت می‌­کند؟ به­ عنوان مثال ما فیلم‌سازان در ایران باید تهیه‌­کننده را پیدا کنیم و دنبال تهیه‌­کننده باشیم. وقتی موفق می‌­شوید با تهیه‌­کننده­ا ارتباط برقرار کنید از شما می‌­پرسد که سرمایه لازم برای ساخت فیلم را دارید یا خیر.آیا در صربستان هم سینمای مستقل و هنری با بودجه کم و تلاش خود فیلم‌سازان مستقل پیش می‌­رود یا خیر؟»

ووک رزوموویچ هم پیش از پاسخ دادن، پرسش‌های خود را پیرامون نحوه تولید فیلم در ایران مطرح کرد:«من هم می‎خواهم بدانم در ایران چه کسی سرمایه­‌گذاری می‌کند؟ فیلم‌ساز یا تهیه‌­کننده؟»

ملایی توضیح داد:«اگر موضوع فیلم‌سازی موضوعی باشد که دولت بپسندد، تهیه‌­کننده می‌­تواند شرایطش را فراهم بیاورد. اگر موضوع شما متعلق به سینمای هنری باشد شما نمی‌توانید تهیه­‌کننده پیدا کنید.»

کارگردان «فرزند هیچ­کس» هم عنوان کرد:«اگر خیلی ساده بگویم، تنها نهاد تامین ­کننده سرمایه فیلم‌ها در صربستان، مرکز فیلم صربستان است. وزارت فرهنگ صربستان این وظیفه را برعهده مرکز فیلم صربستان گذاشته تا شرایط این رقابت آزاد را فراهم کند. برای فیلم‌های هنری بودجه را از منابع بومی تامین می­‌کنیم و بودجه‌­ای هم از بنیاد اروپایی‌-یوروماژ- برای این منظور تامین می‌­شود. شرکایی از کشورهای اطراف مانند بوسنی، کرواسی، آلمان و اروپای غربی در این موضوع سرمایه­‌گذاری می‌­کنند. از آنجایی که هیچ سینمای تجاری در صربستان وجود ندارد، این سبک از بودجه‌­یابی برای فیلم­‌هایی که قبلا وجود داشت، دیگر وجود ندارد.»



مدیر مرکز بین­‌المللی فیلم صربستان نیز افزود:«مرکز ما صددرصد بودجه را تامین نمی‌کند و نهایتا پنجاه درصد از بودجه را می‌دهد. بقیه بودجه را خود تهیه‌­کننده باید تامین کند؛به وسیله دیگر شرکا، یورروماژ و تولید مشترک. چون ما نفت نداریم، کشاورزی قوی­‌ای نداریم و صنعت­‌مان مثل قبل نیست. مرکز فیلم صربستان هزینه‌­اش را از مالیات تامین می­‌کند. زمانی که من مدیر اجرایی این مرکز بودم، بودجه ما برای همه فعالیت‎‌های­مان یک و نیم میلیون یورو بود. الان هفت برابر آن مقدار است. این بودجه برای همه فیلم­‌هاست چه عامه­‌پسند و چه تجاری. از فیلم‌­هایی که سوژه­‌های تاریخی دارند و فیلم‌های دانشجویی نیز حمایت می‌­کنیم. وزارت فرهنگ این استقلال را به مرکز فیلم صربستان می‌­دهد تا خودش تصمیم بگیرد. به موازات این مورد، فیلم‌سازانی هم هستند که هیچ بودجه‌­ای از مرکز فیلم صربستان دریافت نمی­‌کنند.»

او در ادامه بیان کرد که با عنوان «فیلم‌ساز مستقل» موافق نیست و حتی در آمریکا تمام فیلم‌سازان مستقل می­‌خواهند به فیلم‌سازان جریان اصلی و مشهور تبدیل شوند:«ما تنها از فیلم‌سازی حمایت نمی‌­کنیم بلکه امکان سفر بسیاری از فیلم‌سازان به خارج از کشور را فراهم کرده و به فرآیند دیجیتال شدن سینماها یاری رساندیم. از سینماها درخواست می‌­کنیم که فیلم‌­های محلی و اروپایی نیز نمایش دهند.»

اتفاقی جدید در سینمای صربستان
ملایی در بخش دیگری از این نشست سئوالی نیز در مورد ژانرهای سینمایی مطرح کرد:«در سینمای معاصر ایران ما در فرم‌های کوتاه، مستند و انیمیشن هم فعالیت های خوبی داریم و به ­عنوان مثال فیلم کوتاه این روزها، زمان طلایی خود را تجربه می‎کند اما در حال حاضر اقبال بیشتر به فیلم‌های بلند داستانی است و ملودرام محدود شده‌­ایم.البته در دوران جنگ هم فیلم‌هایی در این ژانر داشتیم. آیا در سینمای صربستان هم این محدودیت‌ها را شاهد آن هستیم. به ­عنوان مثال ما فیلم جنایی و علمی تخیلی نداریم و ژانر کمدی امروز فعال‎­ترین ژانر سینمای ماست. شما از وضعیت سینمای صربستان بگویید؟»

ووک رزوموویچ با تاکید بر این نکته که هر کشوری کمدی ملی خودش را دارد، اشاره کرد:« مردم صربستان خودشان را شوخ­‌طبع می­‌دانند و کمدی را می­‌پسندند اما این اتفاق که ژانر کمدی تنها ژانر سینمای یک کشور باشد چندان خوب نیست چرا که این نوع فیلم‌­ها فراتر از مرزهای ملی نمی‌­روند.»

او هم‎چنین درباره ساختن فیلم‌های جنگی گفت:«فیلم­‌های جنگی بخش قابل توجهی از سینمای یوگسلای بوده‌­اند، مخصوصا بعد از جنگ جهانی دوم؛ حدود دو پنجم از فیلم‌­ها جنگی بودند. در یک دورانی اساتید ما در دانشگاه به ما آموختند که نمی‌‌توانیم به سمت سینمای ژانرمحور برویم زیرا این سینما در آمریکا و با بودجه­‌های کلان محقق می­‌شود. اما در حال حاضر فیلم‌سازان تلاش می‌­کنند فیلم‌­های متعلق به ژانرهای مختلف را بسازند مثل فیلم‌­های علمی- تخیلی، وحشت و …این اتفاق جدیدی در سینمای صربستان است و دلیل آن فیلم‌سازان جوانی هستند که تکنولوژی را می‌­شناسند و با استفاده از آن حتی با بودجه کم فیلم‌­ می­‌سازند. من به شخصه فیلم‌‎های ژانرمحور را دوست دارم.»

مدیر بین‌­الملل مرکز فیلم صربستان هم‌چنین در مورد پخش فیلم در سطح جهانی گفت:«ما از پخش­‌کننده‌­های داخلی حمایت می‌­کنیم. آن­‌ها هم مستقل هستند و هم وابسته، زیرا آن‌ها به استودیوهای بزرگ آمریکایی مرتبط هستند. هر کشوری که از یوگسلاوی سابق جدا شده است با بودجه خودش فیلم‌­ها را می‌­خرد. در جایی متوجه شدند که هزینه زیادی می‌­پردازند. در نتیجه اتحادیه تشکیل دادند.»

کارگردان «فرزند هیچکس» هم گفت که در صربستان توزیع‌­کنندگان فیلم‎ها بیشتر به فکر درآمد خودشان هستند و حاضر نیستند فیلم‌­های داخلی را بیشتر از دو هفته اکران کنند، بلکه ترجیح می‌­دهند فیلم‌­های آمریکایی و تجاری را پخش کنند.در پایان این نشست تماشاگران نیز سوالات خود را درباره سینمای صربستان و فیلم«فرزندهیچکس» مطرح کردند.

«هفته فیلم صربستان» یکم الی هفتم شهریور در خانه هنرمندان ایران،پردیس گلستان شیراز و پردیس ستاره باران تبریز در حال برگزاری است و در این مدت هفت فیلم از سینمای صربستان به نمایش در می‎آید.

 منبع: سایت هنروتجربه